Wat is atriumfibrilleren?

Atriumfibrilleren of AF is een hartritmestoornis die ervoor zorgt dat het hart op een onregelmatige en vaak versnelde manier klopt. De oorzaak is een storing in het elektrische systeem van het hart, waar alle elektrische impulsen normaal gesproken op een regelmatige manier door de sinusknoop worden afgevuurd. Bij AF-patiënten starten de elektrische signalen vanuit verschillende plaatsen in het hart, wat resulteert in een chaos van elektrische impulsen. Deze chaotische elektrische activiteit zorgt ervoor dat de kamers van het hart onregelmatig en minder krachtig samentrekken; ze fibrilleren of trillen, vandaar de naam atriumfibrilleren. AF kan ervoor zorgen dat de boezems tot 400 keer per minuut trillen. Tijdens een episode van atriumfibrilleren kan je hartslag oplopen tot 150-200 (onregelmatige) slagen per minuut in rust.

Atriumfibrilleren is een van de meest voorkomende hartritmestoornissen. Hoe ouder we worden, hoe hoger het risico op atriumfibrilleren. Vanaf de leeftijd van 40 jaar heeft men 1 kans op 4 om AF te ontwikkelen tijdens het leven, en het risico neemt het sterkst toe na de leeftijd van 65 jaar.

Een belangrijk kenmerk van AF is dat het kan komen en gaan. Sommige patiënten hebben episodes die enkele minuten tot enkele uren duren en dan weer verdwijnen. Anderen hebben een paar keer per jaar episodes, sommigen hebben het permanent. Het grillige karakter van AF maakt het moeilijk om een correcte diagnose te stellen.

Verschillende types van atriumfibrilleren

Atriumfibrilleren (AF) kan zich in enkele verschillende varianten voordoen:

Paroxysmaal atriumfibrilleren: Episodes komen en gaan en kunnen optreden zonder enige symptomen. Episodes kunnen variëren van enkele minuten tot een week.
Persisterend atriumfibrilleren: Wanneer iemand aan dit type atriumfibrilleren lijdt, keert het hartritme niet vanzelf terug naar normaal (episodes duren minstens een week). Een medische ingreep (elektroshock of medicatie) is nodig om je hartritme te normaliseren en/of om eventuele symptomen te laten verdwijnen.
Permanent atriumfibrilleren: Bij dit type AF heeft je arts al geprobeerd om je hartritme te normaliseren, maar is hij daar niet in geslaagd. Je lijdt dan aan een blijvende hartritmestoornis. Als er symptomen optreden, worden ze behandeld, maar de ritmestoornis zelf wordt in dit geval ‘aanvaard’.

Indien onbehandeld kunnen patiënten door deze fases evolueren. Waar je aanvankelijk misschien maar een paar minuten om de paar maanden aan AF lijdt, kan AF na verloop van tijd een aanhoudend probleem worden.

Symptomen

Ongeveer 40% van de patiënten met atriumfibrilleren (AF) zal nooit symptomen voelen en is zich er daarom meestal niet van bewust dat ze aan de aandoening lijden. Patiënten krijgen dan ook vaak pas een diagnose wanneer artsen op zoek zijn naar de oorzaak van complicaties die zijn opgetreden (bijvoorbeeld wanneer AF wordt gevonden als de oorzaak van een beroerte).

pijn op de borst

Wanneer je wel symptomen ervaart, zijn dit de meest voorkomende:

Hartkloppingen: die aanvoelen als een snel fladderen in de borst, een bonzend gevoel in de borst of een flip-flopgevoel in de borst.
Algemene vermoeidheid en zwakte
Verminderd inspanningsvermogen
Duizeligheid of licht gevoel in het hoofd
Verwardheid
Kortademigheid
Pijn op de borst

Risicofactoren:

Bepaalde factoren kunnen het risico op atriumfibrilleren (AF) verhogen. Enkele van deze factoren zijn:

Leeftijd: Hoe ouder je wordt, hoe hoger het risico op AF.
Andere hartaandoeningen: Personen met hartklepproblemen, aangeboren hartafwijkingen, congestief hartfalen, problemen met de kransslagaders, een voorgeschiedenis van hartaanvallen of hartchirurgie hebben een verhoogd risico op AF.
Hoge bloeddruk: Een verhoogde bloeddruk, zeker wanneer ze slecht wordt beheerd, verhoogt het risico op AF.
Andere chronische ziekten: personen met specifieke chronische ziekten zoals schildklierproblemen, slaapapneu, metabool syndroom, diabetes, chronische nierziekte of longziekte hebben een verhoogd risico op AF.
Alcohol: alcohol kan AF-episodes uitlokken.
Obesitas: personen met obesitas hebben een verhoogd risico om AF te ontwikkelen.
Familiegeschiedenis: Een verhoogd risico op AF komt in sommige families voor.

Wat maakt atriumfibrilleren zo gevaarlijk?

Tijdens een episode van atriumfibrilleren (AF) trillen of fibrilleren de bovenste kamers van het hart tot 400 keer per minuut. Dit verstoort de normale pompfunctie van het hart aanzienlijk. De verstoorde pompfunctie resulteert in een stagnatie van bloed in het hart, wat op zijn beurt de kans op de vorming van bloedstolsels vergroot. Bloed dat niet beweegt, begint snel te stollen. Deze bloedstolsels kunnen in je bloedbaan terechtkomen, waar ze vast komen te zitten wanneer de bloedvaten te klein worden voor het betreffende stolsel. Een bloedstolsel dat vast komt te zitten in het lichaam wordt een embolie genoemd.

Wanneer een bloedstolsel de hersenen bereikt en vast komt te zitten in de bloedvaten van de hersenen, snijdt het dat deel van de hersenen af van de zuurstoftoevoer. Dit is wat we een beroerte of cerebrovasculair accident noemen. Dit is de meest gevreesde complicatie van AF, aangezien een beroerte levensbedreigend kan zijn en kan leiden tot verlamming en/of verlies van spraak.

Diagnose en behandeling

Gelukkig hoeft het niet zover te komen. Als atriumfibrilleren (AF) vroegtijdig wordt gedetecteerd en correct wordt behandeld, kunnen door AF veroorzaakte beroertes worden voorkomen.

Diagnose:

Atriumfibrilleren diagnosticeren kan via een elektrocardiogram of ECG of via een PPG-meting (de techniek die FibriCheck gebruikt). Het uitvoeren van een ECG vereist enige medische achtergrond, terwijl een PPG-meting daarentegen eenvoudig is en door ieder van ons thuis kan worden gedaan. Atriumfibrilleren diagnosticeren kan echter behoorlijk uitdagend zijn. Episodes van atriumfibrilleren komen en gaan en worden daarom vaak gemist tijdens een doktersconsult. De reden is dat wanneer de patiënt op de onderzoekstafel ligt, zijn of haar hartritme perfect normaal kan zijn, maar dit is helaas slechts een momentopname. Thuisoplossingen zoals FibriCheck (die de PPG-techniek gebruiken) vergroten de kans op een snelle diagnose aanzienlijk, aangezien patiënten zichzelf elke dag en/of bij het ervaren van symptomen kunnen controleren.

Behandeling:

De behandeling van atriumfibrilleren bestaat uit verschillende aspecten:

Frequentiecontrole: Frequentiecontrole richt zich op het vertragen van de verhoogde hartslag.
Ritmecontrole: Als patiënten nog steeds symptomen ervaren wanneer hun hartslag onder controle is, zullen artsen proberen om het hartritme te normaliseren.
Beroertepreventie: Het voorkomen van de vorming van bloedstolsels in het hart.
Behandeling van comorbiditeiten: Het behandelen van andere medische aandoeningen die atriumfibrilleren veroorzaken of verergeren.

Frequentiecontrole

Frequentiecontrole richt zich op het vertragen van een verhoogde hartslag, wat de pompfunctie van het hart efficiënter maakt. Waarna de symptomen van de patiënt zullen verminderen of verdwijnen.

Frequentiecontrole kan worden gedaan met behulp van medicatie zoals bètablokkers, calciumantagonisten of digoxine. Als het hartritme voor een patiënt niet kan worden genormaliseerd, is frequentiecontrole het primaire doel van de behandeling.

Ritmecontrole

Het doel van ritmecontrole is om te proberen een normaal, regelmatig hartritme te herstellen en vervolgens te behouden. Het herstellen van het normale sinusritme wordt cardioversie genoemd. Dit kan worden gedaan door medicatie toe te dienen (anti-aritmica) of door een elektrische schok toe te dienen. De kans op een succesvolle cardioversie is echter moeilijk te voorspellen en is het grootst bij jonge patiënten, wanneer AF nog niet lang aanwezig is (uren tot enkele dagen) en als er geen andere hartproblemen zijn.

Om een normaal hartritme te behouden na een succesvolle cardioversie, krijgen patiënten vaak een onderhoudsbehandeling met “anti-aritmische medicijnen” voorgeschreven.

Als de cardioversie mislukt of als episodes van atriumfibrilleren regelmatig blijven terugkeren, kan de cardioloog een ablatie voorstellen. Met deze chirurgische techniek blokkeert de arts de elektrische prikkels die het onregelmatige hartritme veroorzaken. Dit gebeurt door het deel van het hart waar de verstoorde prikkels worden gegenereerd of doorheen gaan te branden of te bevriezen. Het littekenweefsel dat wordt gevormd, blokkeert de geleiding van de elektrische prikkels. Beroertepreventie Om de vorming van embolieën en het risico op beroertes te minimaliseren, kunnen antistollingsmiddelen worden voorgeschreven. Antistollingsmiddelen verdunnen het bloed en minimaliseren de kans dat er bloedstolsels worden gevormd. Maar ze verhogen ook het risico op bloedingen. Artsen moeten daarom voor elke individuele patiënt de risico’s en voordelen zorgvuldig tegen elkaar afwegen voordat ze antistollingsmiddelen voorschrijven. Comorbiditeiten aanpakken Een gezonde levensstijl is belangrijk in de behandeling van atriumfibrilleren (AF). Andere onderliggende problemen, waarschijnlijke oorzaken van AF en risicofactoren bij de ontwikkeling en het in stand houden van AF moeten worden aangepakt.

Hoe doe je dat?

Beheers en behandel hoge bloeddruk (hypertensie);
Beheers en behandel diabetes;
Streef naar een gezond gewicht;
Stop met roken;
Beperk het gebruik van alcohol, cafeïne en andere stimulerende middelen;
Pak onderliggende problemen aan zoals andere hartaandoeningen, longziekten, chronisch nierfalen, schildklierproblemen, slaapapneu, infecties …;
Zorg voor voldoende lichaamsbeweging zoals wandelen. Let op: intensieve duursporten (zwoegen, hardlopen, fietsen, enz.) kunnen leiden tot ritmestoornissen;
Volg het voorgeschreven medicatieschema correct.

FibriCheck: monitor je hartritme via je vingertop

JTNDaWZyYW1lJTIwd2lkdGglM0QlMjI1NjAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjIzMTUlMjIlMjBzcmMlM0QlMjJodHRwcyUzQSUyRiUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyRmVtYmVkJTJGMERJQ1BhV0FKWWslMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMllvdVR1YmUlMjB2aWRlbyUyMHBsYXllciUyMiUyMGZyYW1lYm9yZGVyJTNEJTIyMCUyMiUyMGFsbG93JTNEJTIyYWNjZWxlcm9tZXRlciUzQiUyMGF1dG9wbGF5JTNCJTIwY2xpcGJvYXJkLXdyaXRlJTNCJTIwZW5jcnlwdGVkLW1lZGlhJTNCJTIwZ3lyb3Njb3BlJTNCJTIwcGljdHVyZS1pbi1waWN0dXJlJTIyJTIwYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuJTNFJTNDJTJGaWZyYW1lJTNF

Benieuwd om FibriCheck te proberen?

FibriCheck is de eerste medisch gecertificeerde app die je hartslag en hartritme meet via je smartphone.

Controleer je hartritme

Wat is atriumfibrilleren?

Het hart en het hartritme