FibriCheck
Login zorgverlenersContact
← All articles Blog

Wat alcohol met je lichaam doet, en met je hart

9 min read

Alcohol & je lijf

Alcohol maakt al eeuwenlang deel uit van de westerse cultuur. En omdat we van het leven genieten, houden we die traditie graag in ere. Is een dagelijks glas alcohol toch niet gezond voor je hart? Of is elk glas er één te veel? In deel 1 van deze alcoholreeks zetten we nuchter alle cijfers en percentages op een rij en kwam je te weten of je, vanuit wetenschappelijk oogpunt, meer drinkt dan goed voor je is. Maar wat doet alcohol nu precies met je lichaam, en met je hart? En waarom is de beruchte kater een stuk vervelender dan je denkt?

Lees in deel 1 van 3 Waarom we meesters zijn in alcohol, of een dagelijks drankje al dan niet goed voor je is en of je echt te veel drinkt voor een gezonde en gelukkige levensstijl.

Lees in dit tweede deel van 3:

  • Alcohol en ritmestoornissen: een direct verband?

  • Alcohol en beroertes: een moeizame relatie

  • Hoe katers vervelender zijn dan je denkt: de gevolgen van bingedrinken

  • Geen katers meer: de heilzame ervaring van een lichaam zonder alcohol

Alcohol en ritmestoornissen: een direct verband?

Help, er is een pandemie aan de gang! En niet die met dat kleine monstertje met (o, de ironie) dezelfde naam als een bekend biermerk. Wereldwijd noteren wetenschappers een exponentiële toename van hart- en vaatziekten. De oorsprong van deze hartgerelateerde pandemie is eenvoudig te achterhalen. Een vergrijzende bevolking gecombineerd met een overdadige levensstijl blijkt een gevaarlijke mix.1

Alcohol speelt hierin een prominente rol. Want alcohol tast niet alleen onze lever, nieren en hersencellen aan (effecten die we voelen wanneer we een glas te veel hebben gehad) maar ook ons hart. Op meer dan één manier.

  • Alcohol droogt je organen uit Heb je gemerkt hoe je handen uitdrogen na een paar spuiten alcoholhoudend ontsmettingsmiddel? Dat is min of meer wat alcohol met je binnenkant doet. Alcohol heeft een vochtafdrijvend effect. Het verstoort het hormoon dat je vochtbalans regelt. Dit vochtverlies belast je organen, verlaagt je mineralengehalte en is zelfs een bewezen trigger voor ritmestoornissen (lees verder om meer te weten te komen).

  • Alcohol verhoogt je bloeddruk Overmatig alcoholgebruik vernauwt je bloedvaten. Daardoor moet je hart harder werken om bloed door je lichaam te pompen. Dit verhoogt je bloeddruk en vergroot je risico op hartziekte en beroerte (lees verder om meer te weten te komen).2

  • Alcohol verzwakt je hartspier Elektrische impulsen stimuleren je hart om bloed door je lichaam te pompen. Alcohol vermindert de elektrische geleiding, waardoor je hart minder efficiënt samentrekt. Een verminderde pompfunctie vergroot opnieuw het risico op ritmestoornissen. Om nog maar te zwijgen van de toxische effecten op de hartspiercellen en eiwitten die een rol spelen in die pompfunctie.3

  • Alcohol jaagt de verbinding tussen je hersenen en je hart op hol Je hersenen zijn via de nervus vagus verbonden met essentiële organen zoals je hart en longen. Alcohol stimuleert ook deze zenuw, wat opnieuw het risico op ritmestoornissen en atriumfibrilleren vergroot.4

  • Alcohol verdunt je bloed Net als bloedverdunners heeft alcohol een antistollend effect. In sommige gevallen kan dit een positieve uitkomst hebben (lees hier meer over onder ‘alcohol en beroertes’). Maar meestal niet. Zeker niet als je al bloedverdunners neemt voor ritmestoornissen (of andere aandoeningen).5 In dat geval moet je dit met je arts overleggen.

Het is misschien geen voor de hand liggend verband, maar internationale studies hebben het keer op keer bevestigd. Alcohol is een trigger voor (tijdelijke) ritmestoornissen en meer bepaald atriumfibrilleren (dit is de specifieke ritmestoornis waarop FibriCheck screent). Bij langdurig gebruik verergert alcohol ritmestoornissen. Deze kunnen uiteindelijk uitmonden in een aanhoudende toestand van atriumfibrilleren. Met mogelijk de bekende gevolgen van een beroerte.1

Maar alcohol heeft ook een indirect schadelijk effect op je hart. Hoge bloeddruk is bijvoorbeeld in 16% van de gevallen een direct gevolg van alcoholgebruik, terwijl alcohol in 40% van de gevallen hoge bloeddruk aanzienlijk verergert.1 Iets om over na te denken, gezien twee derde van de mensen met atriumfibrilleren een hoge bloeddruk heeft…

Alcohol en beroertes: een moeizame relatie

Beroerte

De wetenschap is duidelijk. Alcohol en ritmestoornissen zijn niet de beste vrienden. Maar hoe zit het met de relatie tussen alcohol en beroertes (bloedstolsels die vanuit het hart naar de hersenen migreren)? Wetenschappers zijn het hierover minder eens. ‘Het is ingewikkeld’ vat het zowat samen.

Terwijl sommige studies duidelijk een verhoogd risico op beroertes melden, wijzen andere op een verlaagd risico bij het gebruik van kleine hoeveelheden alcohol.1 Niet helemaal onlogisch, aangezien alcohol een bloedverdunnend effect heeft dat de vorming van bloedstolsels vermindert. Merk op dat de nadruk hier echt ligt op kleine hoeveelheden. Dit betekent niet meer dan 7 standaardeenheden per week voor vrouwen en 14 standaardeenheden per week voor mannen.1

Hoe dan ook, er is meer onderzoek nodig.

Maar wat wel duidelijk is, is dat als je bloedverdunners neemt voor ritmestoornissen, je voorzichtig moet zijn met alcohol. De bloedverdunnende effecten van de medicatie en de alcohol versterken elkaar. Overleg dit dus zeker met je arts.

Hoe een kater vervelender is dan je denkt: de gevolgen van bingedrinken

Blijf je de hele week van de alcohol af en beloon je jezelf dan met een drinkgelag in het weekend? Misschien overschrijd je je wekelijkse aantal eenheden niet. Maar het effect op je lichaam is heel anders in vergelijking met het spreiden van je inname.

Hier een wist-je-datje over alcohol: voor elke eenheid die je drinkt, heeft je lichaam anderhalf uur nodig om de alcohol af te breken. Dus tijdens een avondje uit of een namiddag op het terras hebben je hart en organen veel te verwerken. Innerlijk creëer je letterlijk een ‘bottleneck’.

In dat geval heb je meer om je zorgen over te maken dan de beruchte kater die op je deur klopt. De kans is groot dat je ook ervaart wat wetenschappers het holiday heart syndrome noemen.1 Tijdens een bingedrinksessie of tot wel 36 uur daarna kun je atriumfibrilleren ervaren. Het maakt niet uit of je een zware drinker, matige drinker, gewoontedrinker of gelegenheidsdrinker bent. Je hart reageert simpelweg op de hoeveelheden alcohol die je in een korte tijdspanne hebt ingenomen.

Atriumfibrilleren verdwijnt meestal binnen 24 uur. Maar in ongeveer één op de vier gevallen blijven de fibrillaties tot een jaar lang opduiken. Vooral als je vaak bingedrinkt. Ter informatie: de wetenschappelijke definitie van ‘bingedrinken’ is meer dan vijf standaardeenheden.1 Minder dan je zou denken wanneer je het woord ‘binge’ hoort.

Ritmestoornissen: vervelender dan het algemene onbehagen van een kater

Hier een belangrijk punt om op te merken. Het algemene gevoel van onbehagen, hoofdpijn en misselijkheid dat de beruchte kater vergezelt, is nog mild vergeleken met de mogelijke ritmestoornissen na een paar glazen alcohol. Je voelt je ellendig, dat is duidelijk. Maar ritmestoornissen kunnen optreden zonder dat je het weet. Dat is het vervelende. 40% van de hartpatiënten weet van niets tot ze plotseling ernstige bijwerkingen krijgen (in het ergste geval een beroerte).

Het is dus niet alleen de hoeveelheid alcohol die je drinkt die de gezondheid van je hart (en lichaam) beïnvloedt: de manier waarop je drinkt kan de nadelige effecten ook versterken. En hoe.

Onderzoek toont aan dat een matige drinker die minder dan 21 standaardeenheden per week drinkt evenveel kans (lees: risico) heeft op atriumfibrilleren na een avondje stappen als een zware gewoontedrinker.1 Ook al speel je het meestal op veilig, je kunt onbewust je gezondheidsrisico’s in slechts een paar uur aanzienlijk verhogen met een paar extra glazen. .

Geen katers meer: de heilzame effecten van een lichaam zonder alcohol

Kater

Steeds meer mensen doen Dry January: bewust alcohol vermijden gedurende de eerste weken van het nieuwe jaar. Een alcoholvrije periode wordt een trend. Sappige verhalen over rijkelijk vloeiende alcohol op een feestje maken geleidelijk plaats voor een nuchter ‘ik doe het even zonder’.

Er bestaat geen twijfel over dat de heilzame effecten van een alcoholvrije periode veel mensen van gedachten hebben doen veranderen.6

  • Je ziet dingen een stuk helderder en hebt een betere concentratie.

  • Je hebt meer energie en een verbeterd uithoudingsvermogen.

  • Je staat heel uitgerust op omdat je slaapkwaliteit enorm toeneemt.

  • Je merkt misschien wat gewichtsverlies op de weegschaal, aangezien alcoholische dranken behoorlijk caloriedicht kunnen zijn.

  • Je straalt omdat je huid beter gehydrateerd is.

En het is belangrijk om nog een neveneffect te vermelden van een tijdje geen alcohol drinken. Onderzoek bevestigt dat mensen na een alcoholvrije periode geneigd zijn om minder te drinken. Dat fitte, frisse gevoel dat je krijgt zonder alcohol werkt daarna als een hyperefficiënt preventiemiddel. Dus af en toe van de alcohol afblijven heeft ook een bijzonder heilzaam langetermijneffect.6

Hoe past alcoholgebruik in een gezonde en gelukkige levensstijl? En wat zijn de alternatieven? In het derde en laatste deel van deze reeks gaan we hier dieper op in en serveren we enkele goede tips om meteen in je dagelijks leven in de praktijk te brengen.

Lees in deel 3 van 3 Een nuchtere blik op alcoholgebruik, met verfrissend advies voor een gezonde en gelukkige levensstijl, inclusief een voorproefje van de nieuwe NOLO-trend. (publicatie op 22/09/20)

Disclaimer Let op: het bovenstaande is geen medisch advies maar algemene informatie op basis van verschillende wetenschappelijke studies. Volg altijd het persoonlijke advies van je huisarts en/of behandelend specialist, zeker als je ritmestoornissen hebt en/of hartmedicatie neemt.

Als je na het lezen van dit artikel vragen hebt over alcoholgebruik, ga dan naar de website van Alcoholics Anonymous voor deskundig advies.

Even tijd om te lezen? Geen beter moment om je hartritme te meten.

FibriCheck is de eerste medisch gecertificeerde app die je hartslag en hartritme meet via je smartphone.

Controleer je hartritme

Referenties

preventionrisk factors